E
Engin Demirci
Guest
KAFKAS CEPHESİ
8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Ders Notu
Kafkas Cephesi, Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’nda Rusya’ya karşı savaştığı cephedir. Cephenin açılmasında Osmanlı Devleti’nin Rusya karşısında kaybettiği toprakları geri alma isteğinin yanı sıra Bakü petrollerine ulaşma ve Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurma düşüncesi etkili olmuştur.
Kafkas Cephesi Neden Açıldı?
Osmanlı Devleti bu cephede hem savunma hem de taarruz amacı taşıyan politikalar izlemiştir.
Osmanlı Devleti’nin Amaçları
- Rusya’yı güneyden baskı altına almak
- 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda kaybedilen bazı Doğu Anadolu topraklarını geri almak
- Bakü petrollerine ulaşmak
- Kafkasya üzerinden Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurmak
- Almanya’nın Rusya üzerindeki savaş yükünü azaltmasına yardımcı olmak
Kafkas Cephesi = Rusya + Bakü + Türk dünyası + Kaybedilen toprakları geri alma
SARIKAMIŞ HAREKÂTI
Osmanlı Devleti, 1914 yılının sonlarında Rusya’ya karşı büyük bir taarruz başlattı.
Harekâtın başında Enver Paşa bulunuyordu.
Osmanlı ordusunun amacı, Rus ordusunu yenerek Sarıkamış ve çevresini ele geçirmek, ardından Kafkasya yönünde ilerlemekti.
Ancak harekât sırasında:
- Çok ağır kış şartları yaşandı.
- Askerlerin kış şartlarına uygun hazırlığı yetersiz kaldı.
- Ulaşım ve ikmal sorunları yaşandı.
- Zorlu arazi koşulları askerî harekâtı güçleştirdi.
Bunun sonucunda Osmanlı ordusu çok ağır kayıplar verdi ve Sarıkamış Harekâtı başarısız oldu.
Sarıkamış = Enver Paşa + Kış şartları + Lojistik sorunlar + Büyük kayıplar
CEPHEDEKİ GELİŞMELER
Sarıkamış Harekâtı’nın başarısız olmasından sonra Rus ordusu Doğu Anadolu’ya doğru ilerledi.
Rusların ilerlemesi sonucunda:
- Erzurum
- Trabzon
- Erzincan
- Bitlis
- Muş
gibi önemli merkezler Rusların kontrolüne geçti.
Bu gelişmeler bölgede yaşayan halkın göç etmek zorunda kalmasına ve büyük sıkıntılar yaşamasına neden oldu.
MUSTAFA KEMAL’İN KAFKAS CEPHESİ’NDEKİ BAŞARISI
Kafkas Cephesi’nin önemli gelişmelerinden biri Mustafa Kemal’in Muş ve Bitlis’i Ruslardan geri almasıdır.
Mustafa Kemal, 1916 yılında Kafkas Cephesi’nde görev yaptı.
Komutasındaki birliklerle:
Muş → geri alındı
Bitlis → geri alındı
Bu başarılar Mustafa Kemal’in askerî yeteneğini ve liderliğini bir kez daha ortaya koydu.
Mustafa Kemal = Muş + Bitlis
RUSYA’NIN SAVAŞTAN ÇEKİLMESİ
1917 yılında Rusya’da Bolşevik İhtilali gerçekleşti.
Yeni Rus yönetimi savaştan çekilmek istedi.
Bunun sonucunda Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 3 Mart 1918’de Brest-Litovsk Antlaşması imzalandı.
Bu antlaşmayla Rusya, Kars, Ardahan ve Batum’u Osmanlı Devleti’ne bıraktı.
Böylece Osmanlı Devleti, Kafkas Cephesi’nde daha önce kaybettiği bazı toprakları yeniden elde etti.
Rusya savaştan çekildi → Brest-Litovsk → Kars + Ardahan + Batum
KAFKAS CEPHESİ’NİN SONUÇLARI
Osmanlı Açısından Olumsuz Sonuçlar
- Sarıkamış Harekâtı başarısız oldu.
- Osmanlı ordusu çok ağır kayıplar verdi.
- Ruslar Doğu Anadolu’da ilerledi.
- Bölgedeki halk göç etmek zorunda kaldı.
Daha Sonraki Gelişme
- Rusya’nın savaştan çekilmesiyle cephedeki durum değişti.
- Brest-Litovsk Antlaşması ile Kars, Ardahan ve Batum Osmanlı Devleti’ne bırakıldı.
- Mustafa Kemal’in komutasındaki birlikler Muş ve Bitlis’i geri aldı.
SINAVDA KARIŞTIRMA!
Kafkas Cephesi kime karşı?
Sarıkamış Harekâtı’nın başında kim vardı?
Sarıkamış neden başarısız oldu?
Mustafa Kemal Kafkas Cephesi’nde hangi şehirleri geri aldı?
Rusya neden savaştan çekildi?
Hangi antlaşmayla Kars, Ardahan ve Batum Osmanlı’ya bırakıldı?
OLAYDAN ÖZELLİĞE
Sınavda sadece olayın adını değil, olayın Mustafa Kemal veya Osmanlı açısından ne gösterdiğini düşün:
Sarıkamış’ta ağır kayıplar
→ Kış şartları ve lojistiğin askerî başarıdaki önemi
Muş ve Bitlis’in geri alınması
→ Mustafa Kemal’in askerî yeteneği ve liderliği
Rusya’nın savaştan çekilmesi
→ Savaşın sonucunu yalnızca cephedeki mücadelelerin değil, ülkelerdeki siyasi gelişmelerin de etkileyebileceği
SINAV İÇİN KISA ÖZET
TEK CÜMLEYLE:
Kafkas Cephesi’nde Sarıkamış Harekâtı başarısız olmuş, Rusların ilerlemesine rağmen Mustafa Kemal Muş ve Bitlis’i geri almış; Rusya’nın savaştan çekilmesiyle Brest-Litovsk Antlaşması imzalanmıştır.
https://www.dropbox.com/scl/fi/zvc1...ey=dy47v8hyeiqpp73uo8esfb29o&st=f91cvipp&dl=0
https://www.dropbox.com/scl/fi/aht8...ey=f267ovpcuv9igu7gur1qsggna&st=izvwh0ct&dl=0
Sarıkamış’tan Kafkaslara: Bir Destan
Doğu Cephesi’nde Kahramanlık ve Fedakârlık
1914–1915 Kafkas Cephesi Hatıraları
Mehmetçik’in Donmuş İzleri
Osmanlı’nın Doğu Mücadelesi
Kafkas Cephesi: Tarihin Acı Yüzü
Sarıkamış Harekâtı ve Şehitlerimiz
Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Anadolu
Okumaya devam et...