E
Engin Demirci
Guest
Osmanlı’da Kazasker İnfografik ders notu
https://drive.google.com/file/d/1LSNrxlgUZZDvnSV9UIbaTa02UtcA7fvA/view?usp=sharing
• Osmanlı Devleti’nde adalet ve eğitim işlerinden sorumlu en üst düzey görevlidir.
• “Kadıasker” kelimesinden gelir → Ordu kadısı / askerî hâkim anlamındadır.
• Divan-ı Hümayun’un önemli üyelerindendir.
• İlmiye sınıfına (bilim ve din adamları sınıfı) mensuptur.
Günümüz karşılığı:
Hem Adalet Bakanı hem de Milli Eğitim Bakanı görevini birlikte yürütüyor gibi düşünebilirsiniz.
• Kadıların (hâkimlerin) atamasını yapar ve denetlerdi.
• Divan-ı Hümayun’da büyük davalara bakardı.
• Özellikle askerlerle ilgili davalarda yetkiliydi.
• Hukukun düzenli işlemesini sağlardı.
• Medreselerde görev yapacak müderrisleri (öğretmenleri) atardı.
• Medrese düzenini denetlerdi.
• İlmiye sınıfının kariyer basamaklarını belirlerdi.
Osmanlı büyüyünce işler arttı
•
Rumeli Kazaskeri (kıdemce daha üst)
•
Anadolu Kazaskeri
Bu sistem sayesinde hem Avrupa topraklarında hem Anadolu’da adalet düzeni sağlandı.
• Çok güçlü bir makamdır.
• Ancak Şeyhülislam’ın fetvalarının dışına çıkamazdı.
• Sadece Müslüman halkın hukuk işlerine bakardı.
• Gayrimüslimlerin davaları kendi cemaat mahkemelerinde görülürdü.
•
Divan’da önünde büyük defterler bulunurdu. Adalet kayıt altındaydı.
•
Bir kişinin kadı ya da müderris olabilmesi için kazaskerin onayı şarttı.
•
Osmanlı’da hukuk kariyeri yapmak isteyen biri önce medresede okur, sonra kazasker onayıyla yükselirdi.
•
Çandarlı ailesinden kazaskerler devlet yönetiminde çok etkili olmuştur.
•
Kazaskerlik, şeyhülislamlığa giden yolun önemli bir basamağıydı.
Kazasker = Adalet + Eğitim sorumlusu
Divan-ı Hümayun üyesidir
Kadı ve müderris atamalarını yapar
Rumeli ve Anadolu olmak üzere ikiye ayrılır
İlmiye sınıfının en güçlü makamlarından biridir
Divan’da yükselir adaletin sesi,
Terazide ölçülür hak ile nefesi.
Defterinde yazılı her hüküm, her karar,
Haksızlığa kapalıdır onun diyar.
Rumeli’den Anadolu’ya uzanır eli,
Kadıları atar, düzenler her yeri.
Medresede ilim onunla değer bulur,
Müderris onun izniyle kürsüde durur.
Şeyhülislam fetvası çizer sınırı,
Kanunla korur devletin onurunu, gururu.
Adalet mülkün temelidir dercesine,
Kazasker durur Osmanlı’nın zirvesine.
Okumaya devam et...
https://drive.google.com/file/d/1LSNrxlgUZZDvnSV9UIbaTa02UtcA7fvA/view?usp=sharing
OSMANLI’DA KAZASKER
(Adalet ve Eğitimin Güçlü İsmi) – 7. Sınıf Ders Notu
1⃣ Kazasker Kimdir?
• Osmanlı Devleti’nde adalet ve eğitim işlerinden sorumlu en üst düzey görevlidir.
• “Kadıasker” kelimesinden gelir → Ordu kadısı / askerî hâkim anlamındadır.
• Divan-ı Hümayun’un önemli üyelerindendir.
• İlmiye sınıfına (bilim ve din adamları sınıfı) mensuptur.
Hem Adalet Bakanı hem de Milli Eğitim Bakanı görevini birlikte yürütüyor gibi düşünebilirsiniz.
2⃣ Görevleri Nelerdir?
Adalet Alanında
• Kadıların (hâkimlerin) atamasını yapar ve denetlerdi.
• Divan-ı Hümayun’da büyük davalara bakardı.
• Özellikle askerlerle ilgili davalarda yetkiliydi.
• Hukukun düzenli işlemesini sağlardı.
Eğitim Alanında
• Medreselerde görev yapacak müderrisleri (öğretmenleri) atardı.
• Medrese düzenini denetlerdi.
• İlmiye sınıfının kariyer basamaklarını belirlerdi.
3⃣ Kaç Kazasker Vardı?
Osmanlı büyüyünce işler arttı
•
•
Bu sistem sayesinde hem Avrupa topraklarında hem Anadolu’da adalet düzeni sağlandı.
4⃣ Yetkisi ve Sınırı
• Çok güçlü bir makamdır.
• Ancak Şeyhülislam’ın fetvalarının dışına çıkamazdı.
• Sadece Müslüman halkın hukuk işlerine bakardı.
• Gayrimüslimlerin davaları kendi cemaat mahkemelerinde görülürdü.
İlginç ve Eğlenceli Bilgiler
•
•
•
•
•
Ders Özeti (Sınavda Çıkar!)
Adaletin Kalemi: Kazasker Şiiri
Divan’da yükselir adaletin sesi,
Terazide ölçülür hak ile nefesi.
Defterinde yazılı her hüküm, her karar,
Haksızlığa kapalıdır onun diyar.
Rumeli’den Anadolu’ya uzanır eli,
Kadıları atar, düzenler her yeri.
Medresede ilim onunla değer bulur,
Müderris onun izniyle kürsüde durur.
Şeyhülislam fetvası çizer sınırı,
Kanunla korur devletin onurunu, gururu.
Adalet mülkün temelidir dercesine,
Kazasker durur Osmanlı’nın zirvesine.
Okumaya devam et...