E
Engin Demirci
Guest
Osmanlı’da Şeyhülislam İnfografik Görsel
https://drive.google.com/file/d/1sgZ-HaYBAdPZH4hLMethORts9h4TAeYC/view?usp=sharing
“Adalet mülkün temelidir.” İşte Osmanlı’da bu temelin dinî dayanağı Şeyhülislam idi.
• Osmanlı Devleti’nin en yüksek dinî otoritesidir.
• İlmiye sınıfının (kadı, müderris vb.) en üst yöneticisidir.
• Günümüzdeki Diyanet İşleri Başkanına benzetilebilir; ancak etkisi çok daha genişti.
• Devlet kararlarının İslam hukukuna uygunluğunu denetlerdi.
•
Fetva vermek, yani bir konunun dinî hükmünü açıklamak en temel görevidir.
• Savaş ilanı, kanun çıkarılması, hatta padişahın tahttan indirilmesi gibi büyük kararlarda fetvası alınırdı.
• Fetvalar genellikle kısa ve net olurdu:
➝ “Olur.”
➝ “Olmaz.”
• Protokolde Sadrazam ile denk sayılacak kadar saygındı.
• Divan-ı Hümayun’un daimi üyesi değildi; ancak dinî meselelerde mutlaka görüşü alınırdı.
• Kararı uygulamazdı; sadece dinî uygunluğu bildirirdi.
• Padişah bile önemli kararlar öncesinde ondan fetva alırdı.
• Medrese düzeninde söz sahibiydi.
• Kadı ve müderrislerin en üst amiridir.
• Osmanlı’nın en büyük medreselerinde yetişmiş, derin ilim sahibi âlimler arasından seçilirdi.
•
Gücü büyüktü: Bir padişahın tahttan indirilmesi bile fetvasıyla mümkün olabilirdi.
•
Ebussuud Efendi, en meşhur şeyhülislamdır. Osmanlı kanunlarını şeriatla uyumlu hâle getirmiştir.
•
Beyaz sarık ve sade cübbe, makamının sembolüydü.
•
Fetvalar zamanla “fetva mecmuaları” adı verilen kitaplarda toplanmıştır.
Şeyhülislam = Osmanlı’nın en yüksek dinî otoritesi
Fetva verir, devlet kararlarının dinî uygunluğunu denetler
İlmiye sınıfının başıdır
Osmanlı’da din–devlet ilişkisinin en önemli temsilcisidir
Divan’da yankılanır sessiz bir söz,
Hak ile batılı ayırır o öz.
Kaleminden çıkar “Olur” ya da “Olmaz”,
Bir fetva devleti ayağa kaldırmaz mı az?
Padişah dahi danışır karar almadan,
Dinî ölçü geçer her hükmün başından.
İlmiye sınıfının zirvesindedir adı,
Medreselerde yetişmiştir her anı.
Ebussuud gibi âlimler taşır izini,
Adaletle yoğurur devletin dizini.
Sarığı beyaz, cübbesi sade,
Şeyhülislam’dır Osmanlı’da dinin irade.
Okumaya devam et...
https://drive.google.com/file/d/1sgZ-HaYBAdPZH4hLMethORts9h4TAeYC/view?usp=sharing
ŞEYHÜLİSLAM (Din ve Adalet Rehberi)
Akıcı ve Öğretici Ders Notu
“Adalet mülkün temelidir.” İşte Osmanlı’da bu temelin dinî dayanağı Şeyhülislam idi.
1⃣ Şeyhülislam Kimdir?
• Osmanlı Devleti’nin en yüksek dinî otoritesidir.
• İlmiye sınıfının (kadı, müderris vb.) en üst yöneticisidir.
• Günümüzdeki Diyanet İşleri Başkanına benzetilebilir; ancak etkisi çok daha genişti.
• Devlet kararlarının İslam hukukuna uygunluğunu denetlerdi.
2⃣ En Önemli Görevi: Fetva
•
• Savaş ilanı, kanun çıkarılması, hatta padişahın tahttan indirilmesi gibi büyük kararlarda fetvası alınırdı.
• Fetvalar genellikle kısa ve net olurdu:
➝ “Olur.”
➝ “Olmaz.”
3⃣ Devlet İçindeki Yeri ve Yetkisi
• Protokolde Sadrazam ile denk sayılacak kadar saygındı.
• Divan-ı Hümayun’un daimi üyesi değildi; ancak dinî meselelerde mutlaka görüşü alınırdı.
• Kararı uygulamazdı; sadece dinî uygunluğu bildirirdi.
• Padişah bile önemli kararlar öncesinde ondan fetva alırdı.
4⃣ Eğitim ve İlmiye Gücü
• Medrese düzeninde söz sahibiydi.
• Kadı ve müderrislerin en üst amiridir.
• Osmanlı’nın en büyük medreselerinde yetişmiş, derin ilim sahibi âlimler arasından seçilirdi.
İlginç ve Eğlenceli Bilgiler
•
•
•
•
Ders Notu Özeti
Fetvanın Sesi: Şeyhülislam Şiiri
Divan’da yankılanır sessiz bir söz,
Hak ile batılı ayırır o öz.
Kaleminden çıkar “Olur” ya da “Olmaz”,
Bir fetva devleti ayağa kaldırmaz mı az?
Padişah dahi danışır karar almadan,
Dinî ölçü geçer her hükmün başından.
İlmiye sınıfının zirvesindedir adı,
Medreselerde yetişmiştir her anı.
Ebussuud gibi âlimler taşır izini,
Adaletle yoğurur devletin dizini.
Sarığı beyaz, cübbesi sade,
Şeyhülislam’dır Osmanlı’da dinin irade.
Okumaya devam et...