6.Sınıf: Zaman içinde değişen gruplar ve roller infografik ders notu

[Engin Demirci]

https://i.ibb.co/Psh8s8Rq/zaman-roller-sb611-sayfa1-ana.jpg

https://i.ibb.co/TM9SXMt8/zaman-roller-sb611-sayfa2-hak-sorumluluk.jpg

https://i.ibb.co/TqJ1KN9G/zaman-roller-sb611-sayfa3-zaman-seridi.jpg

https://i.ibb.co/SXyKk5K8/zaman-roller-sb611-sayfa4-tekrar-etkinlik.jpg

Pdf İndir

https://www.dropbox.com/scl/fi/pkub...ey=d5tn8cewf9rum5t6v005bn6d8&st=98w78l98&dl=0


Birlikte Yaşamanın Görünmez Köprüsü

Dinle, Anla, Saygı Duy!

Mesajın Yolculuğu: Anlamın Gücü

Ben Diliyle Barış, Empatiyle Anlayış

Gürültüsüz İletişim, Güçlü Bağlar

Farklılıklarla Zenginleşen Grup Ruhu

https://speakerdeck.com/engindemirc...egisen-gruplar-ve-roller-infografik-ders-notu

https://recastia.net/ebmx/cunk/index.html#p=1


6.SINIF ZAMAN İÇİNDE DEĞİŞEN GRUPLAR VE ROLLER DERS NOTU

Kazanım (SB.6.1.1) Dâhil olduğu grupların ve bu gruplardaki rollerinin zaman içerisinde değişebileceğine ilişkin çıkarım yapabilme.

1. Bir bebek düşün. Doğduğu gün sadece “bebek” ve “evlat”tır. Ama yıllar geçtikçe aynı çocuk; kardeş, öğrenci, arkadaş, sınıf başkanı, sporcu… derken bir gün mühendis, öğretmen ya da doktor olur! Peki bir insan, hayatı boyunca kaç farklı “kimliğe” bürünür? Aynı anda birden fazla kimliğe sahip olmak mümkün müdür? İşte bu sorunun cevabı, bugün öğreneceğimiz konunun tam kalbinde saklı.

Bu konuyu öğrenince neleri başaracağız? Grup, rol, hak ve sorumluluk kavramlarını gerçek hayattan örneklerle açıklayabileceğiz.Ailemizden meslek hayatımıza kadar hangi gruplarda yer aldığımızı fark edeceğiz.Rollerimizin zamanla nasıl ve neden değiştiğine dair çıkarımlar yapabileceğiz.Geleceğimizde dâhil olabileceğimiz gruplar ve roller hakkında tahminlerde bulunacağız.

2. Anahtar Kavramlar

Kavram	Kısa Anlamı	Gerçek Yaşam Örneği	En Çok Karıştırıldığı Kavram
Grup	Ortak amaç, görüş ya da çıkarları olan insan topluluğu.	Sınıfımız, ailemiz, futbol takımımız.	Kalabalık (kalabalıkta ortak amaç olmayabilir)
Rol	Bir grup içinde bize düşen görev.	Evde “evlat”, sınıfta “öğrenci” olmak.	Meslek (rol, meslekten daha geniş bir kavramdır)
Hak	Kurallar çerçevesinde sahip olduğumuz yetki.	Okul kütüphanesinden kitap alabilmek.	Sorumluluk
Sorumluluk	Rolümüz gereği bizden beklenen davranış.	Ödevi zamanında teslim etmek.	Hak
Dayanışma	Ortak değerler etrafında birlikte hareket etme.	Deprem sonrası yardım kampanyası.	Yardımlaşma

3. Konumuzu Keşfediyoruz

Grup Nedir? Nereden Ortaya Çıkmıştır?

İnsan, tek başına hayatta kalamayan ve doğası gereği bir arada yaşamak zorunda olan bir varlıktır. Tarihin en eski dönemlerinden bu yana insanlar; avlanmak, korunmak, üretmek ve öğrenmek için bir araya gelmiştir. İşte ortak bir amaç, görüş ya da çıkar etrafında birleşen bu insan topluluklarına grup denir.

Doğduğumuz andan itibaren bir grubun -ailenin- üyesi oluruz. Büyüdükçe akraba, arkadaş, sınıf, spor kulübü, meslek ve dernek gibi pek çok yeni gruba katılırız. Bugün bir kişinin aynı anda hem “aile” hem “sınıf” hem de “okul takımı” grubunda yer alması hiç şaşırtıcı değildir; çünkü insan, birden fazla grubun parçası olabilecek şekilde var edilmiştir.

Meraklı Öğrenci Soruyor: Öğretmenim, hiç grubumuz olmasaydı ne olurdu? Öğretmen Cevaplıyor: Harika bir soru! Grupsuz bir yaşam düşünelim: Kimseyle iş birliği yapamaz, bilgi paylaşamaz, zor günde destek alamazdık. Tarih boyunca insanlar tam da bunu fark ettikleri için bir arada yaşamayı seçmiştir. Grup, aslında hayatta kalmamızı ve gelişmemizi sağlayan görünmez bir güçtür.

Rol Nedir? Nasıl Kazanılır?

Bir grubun üyesi olduğumuzda, o grup içinde bize düşen bir görev ortaya çıkar. İşte bu göreve rol denir. Örneğin ailede “evlat” rolündeyken, okulda “öğrenci”, spor kulübünde ise “forvet oyuncusu” rolünde olabiliriz.

Rollerin bir kısmını hiçbir çaba harcamadan, doğuştan ya da yaşımızın gereği olarak kazanırız (evlat olmak, kardeş olmak gibi). Bir kısmını ise zamanla gösterdiğimiz emek, eğitim ve kişisel çabayla elde ederiz (mühendis, öğretmen, takım kaptanı olmak gibi). Bu nedenle bir insanın rolleri, doğduğu andan son nefesine kadar sürekli değişen, gelişen bir listedir.

Dur ve Düşün Sence bir insan aynı gün içinde kaç farklı role bürünebilir? Kendi bir gününü düşünerek en az 4 rolünü sırala.

Hak ve Sorumluluk: Rolün İki Yüzü

Her rolün beraberinde getirdiği iki önemli kavram vardır: hak ve sorumluluk. Hak, o roldeyken yasal ya da toplumsal olarak yapabileceklerimizi; sorumluluk ise o rolün bizden beklediği davranışları ifade eder. Örneğin “öğrenci” rolündeyken okul kütüphanesinden yararlanmak hakkımızdır, ödünç aldığımız kitabı temiz kullanmak ise sorumluluğumuzdur.

Unutmamalıyız ki kendi hakkımızı kullanırken başkalarının hakkına da saygı göstermek zorundayız. Bir toplumda herkes hem hak sahibi hem de sorumluluk sahibidir; bu denge bozulduğunda toplumsal huzur da bozulur.

Roller Neden Zamanla Değişir?

Bir insanın yaşamı, sürekli yeni gruplara katılma ve eskilerinden bazılarından ayrılma sürecidir. Bebeklikte sadece aile grubundayken; okula başlayınca sınıf, ortaokulu bitirince farklı bir okul, meslek sahibi olunca da meslek grubuna dâhil oluruz. Her yeni grup, beraberinde yeni roller, yeni haklar ve yeni sorumluluklar getirir.

Bunun en güzel kanıtı, ekte incelediğimiz Yılmaz ailesinin oğlu Yusuf’un hayat hikâyesidir: 1990’da sadece “evlat” olan Yusuf, 1997’de “öğrenci” ve “sınıf başkanı”, 2013’te “mühendis”, 2019’da ise “eş” ve “baba” rolünü kazanmıştır. Aynı insan, aynı hayat, ama yıllar içinde tamamen farklı bir roller listesi!

Meraklı Öğrenci Soruyor: Peki bir rolümüz sona erdiğinde o grubu tamamen mi terk ederiz? Öğretmen Cevaplıyor: Genellikle evet, ama bazı bağlar devam eder. Örneğin mezun olduğumuzda “öğrenci” rolümüz o okulda sona erer; fakat “mezun” kimliğiyle o okula bağlılığımız sürebilir. Bu da bize rollerin kesin sınırlarla değil, esnek geçişlerle değiştiğini gösterir.

Hayatımızdaki Gruplar: Bir Yolculuk

Grup	Örnek Roller	Bu Grupta Kazandıklarımız
Aile	Evlat, kardeş, torun	Sevgi, saygı, dürüstlük, ilk sorumluluk bilinci
Akraba	Yeğen, torun, kuzen	Paylaşma, dayanışma, aidiyet duygusu
Arkadaş	Sırdaş, takım oyuncusu	Empati, iletişim, iş birliği
Sınıf / Okul	Öğrenci, nöbetçi, sınıf başkanı	Sorumluluk alma, bilgi paylaşımı, liderlik
Toplumsal Gruplar	Gönüllü, üye	Karar verme, dayanışma, toplumsal duyarlılık
Meslek	Mühendis, öğretmen, doktor	İş birliği, liderlik, mesleki uzmanlık

Somutlaştıralım Demokrasi → Sınıf başkanlığı seçimimizHak → Teneffüste oyun oynama hakkımızSorumluluk → Nöbetçi olduğumuz gün sınıfı düzenli tutmamızDayanışma → Sınıfça bir arkadaşımız hastalandığında ders notlarını paylaşmamızRol değişimi → Yaz tatilinde “öğrenci” rolümüz dinlenirken “aile üyesi” rolümüzün öne çıkması

7. Dikkat! Karıştırılan Noktalar

Dikkat! “Rol” ile “meslek” aynı şey değildir. Meslek sadece bir roldür; bir insanın aynı anda pek çok başka rolü de vardır.Bir role sahip olmak için mutlaka yaşımızın büyük olması gerekmez. Evlat ya da kardeş rolünü doğar doğmaz kazanırız.Hak kullanmak sınırsız özgürlük demek değildir; başkalarının hakkına saygı, hakkın doğal sınırıdır.Bir gruptan ayrılmak, o grupta öğrendiklerimizi de siler diye düşünmek yanlıştır — kazandığımız değer ve beceriler bizimle kalır.

8. Sebep → Süreç → Sonuç

Sebep	Süreç	Sonuç
İnsanın tek başına yaşayamaması	Aile, akraba, arkadaş gibi gruplara katılma	Toplum içinde güvenli ve dayanışmalı yaşam
Okula başlama	Sınıf ve okul grubuna dâhil olma	Öğrenci rolü, yeni hak ve sorumluluklar kazanma
Eğitim tamamlama ve meslek edinme	Meslek grubuna katılma	Yeni roller (mühendis, öğretmen vb.) ve toplumsal katkı

9. Karşılaştıralım: Doğuştan Roller / Sonradan Kazanılan Roller

Özellik	Doğuştan Kazanılan Roller	Sonradan Kazanılan Roller
Örnek	Evlat, kardeş, torun	Öğrenci, sınıf başkanı, mühendis
Kazanım Şekli	Çaba harcamadan, doğal yolla	Eğitim, emek ve kişisel çabayla
Değişebilirlik	Genellikle sabittir	Zaman içinde sıkça değişir
Ortak Yön	Her ikisi de bize hak ve sorumluluk kazandırır	Her ikisi de bize hak ve sorumluluk kazandırır

11. Kanıtla Düşün: Yusuf’un Zaman Şeridi

Yılmaz ailesinin oğlu Yusuf’un 1990, 1997, 2013 ve 2019 yıllarındaki fotoğraflarını ve açıklamalarını incelediğimizde, aynı kişinin yıllar içinde çok farklı rollere sahip olduğunu görürüz:

Yıl	Yaşanan Değişim	Kazanılan Roller
1990	Ailenin en küçük üyesi	Evlat, kardeş, torun
1997	Okula başlama	Öğrenci, sınıf başkanı, okul temsilcisi, solist
2013	Üniversiteden mezuniyet	Mühendis
2019	Evlilik ve çocuk sahibi olma	Eş, baba

Bu zaman şeridinden şu çıkarımı yapabiliriz: Bir kronolojik belge (zaman şeridi) incelenerek bir bireyin hayatındaki grup ve rol değişimleri kanıta dayalı biçimde ortaya konabilir

View this post on Instagram​

Okumaya devam et...